Archive for the 'Coñecemento Libre' Category

Firma dixital GPG e Seahorse (Segunda parte)

mércores, marzo 5th, 2008

Agora que xa me estabilicei na inestabilidade, é o momento de saldar deudas. Tíñamos pendentes un par de artigos sobre GnuPG, Seahorse e o cifrado e firma de ficheiros e correo. Para os que se perderon (ou xa esqueceron) o primeiro artigo, podedes lelo facendo clik aquí.

Instalación.

Entendo que a maioría das distribucións de GNU/Linux incluirán dentro da lista de software dispoñible o Seahorse. Se non é así, podes descargar o seu código fonte na páxina oficial (enlace á páxina de Seahorse).

Xenerar as chaves.

Seahorse - Primeiro inicioUnha vez teñas o Seahorse no teu sistema, o primeiro que terémos que facer será xenerar o noso propio par de claves pública-privada. Para elo só temos que empregar as opcións que Seahorse nos proporciona no panel inferior. Nos próximos inicios poderemos repetir o proceso desde o menú “chave”.

Seahorse - Elexir tipo da nova chavePediráseche que escollas entre dous tipos de chaves: GnuPG ou SSH. As chaves SSH non teñen nada que ver co que nos ocupa, así que colleremos GnuPG, como xa imaxinabas.

Seahorse - Datos para a nova chavePediránseche varios datos para a creación da chave.

  • Nome: o teu nome completo. Figurará nos documentos e correos que asines e cifres para aquelas persoas que podan verificar a autenticidade da firma.
  • Enderezo de correo: O teu enderezo de correo.
  • Comentario: útil para o momento no que teñas varias chaves e desexes diferenciar unhas de outras. Se non sabes que poñer aquí, pon algo así como “Chave para uso personal”. Deste xeito poderás diferenciala doutras que empregues dentro das tuas actividades en entidades e empresas.

Seahorse - Opcións avanzadas da nova chaveTes un apartado de opcións avanzadas. En principio non é necesario modificar nada aquí.

  • Tipo de cifrado: Non o modifiques. Se o fas a chave será válida só para firma pero non para cifrado.
  • Resistencia da chave: a maior profundidade máis segura resultará a chave, pero tamén esixirá un maior procesamento dos datos para o seu cifrado e descifrado. A opción proposta é recomendable.
  • Data de caducidade: A chave será válida só ate a data especificada. Chegada a data, veráste obligado a rexenerala e redistribuila entre os teus contactos, o que resulta incómodo. Normalmente é innecesario empregar esta opción, pero pode ser útil se se lle está a conceder unha chave a un empregado temporal, un vecario, ou otras circunstancias nas que a chave deba deixar de existir a partir dunha data.

Seahorse - Frase de paso da chavePor último pediráseche que proporciones unha frase de paso para a túa chave privada. A seguridade do teu novo par de chaves depende en grande medida de que ninguén coñeza ou poda adiviñar a frase secreta que escollas neste momento, así que non sexas perezoso e escolle unha boa fráse secreta, algo así como: “alguén volou sobre o niño do Meluco - 69″ ou “Non son muiños, Sancho, son Melucos _333_”.
Unha vez proporcionados tódolos datos, empeza a xeración do noso par de chaves. Pode que tarde un pouquiño, pero se mentras se xenera fas algunha outra cousa co ordenador tardará menos (en serio). Así que é o momento de explorar os xogos que veñen includos no teu sistema.

Publicar a chave.

Xa temos a noso par de novas chaves, a privada, que é privada, e a pública que debería ser pública, así que imos publicala. Para facelo podemos enviala directamente por correo ós nosos amigos, poñela para descargar no noso blogue (non se me ocurrira, teño que facelo) ou empregar un servidor de intercambio de chaves. Seahorse inclue funcionalidades para facelo de calquera dos xeitos.

Seahorse - Exportar clave públicaSe queremos facela chegar directamente ós nosos contactos ou poñela nalgunha web para descargar primeiro temos que almacenar a nosa chave pública nun ficheiro. Podemos facelo mediante o botón da barra de ferramentas “Exportar clave pública”. Aparecerá o cadro de diálogo de gardar ficheiro no que poderás confirmar o lugar no que desexas almacenar a chave pública e o nome que lle queres dar ó ficheiro no que se almacene. O ficheiro resultante podes manexalo do mesmo xeito que outro calquera para facerllo chegar a tódalas persoas que desexen telo.

Seahorse - Sincronizando chaves públicas.Como decíamos antes, tamén podemos publicar a nosa chave pública nun servidor de chaves. Para facelo podes empregar a opción “sincronizar claves” no menú “remoto”. Seahorse encargaráse de enviar a chave a un servidor onde calquera poderá obter unha copia da mesma.

Ate aquí todo claro. O único erro que podemos cometer é publicar a chave privada, pero iso é algo que o Seahorse non nos vai permitir facer de xeito doado.

Obtendo as chaves dos teus contactos.

O proceso de recopilar as chaves publicas dos nosos contactos é sinxelo, pero é o proceso que deberemos realizar con máis coidado se non queremos perder a seguridade do sistema. Todo consiste en ter a seguridade de que unha chave é de quen parece ser. Xa vimos que podemos facer publica as nosa chave distribuindo un ficheiro ou facendoa accesible desde un servidor de chaves. Os nosos amigos farán o propio, así que podemos recibir unha chave pública por infinidade de medios, ¡mesmo é posible que chegue por si soa ó nosos Seahorse!.

Se unha persoa que nós coñecemos nos entrega a súa chave persoalmente, non temos dúbida de que a chave lle pertence e podemos confiar nela. Se unha chave chega ó noso Seahorse, ou se a recibimos por correo-e, ou se a descargamos dunha páxina web… en estos casos non podemos ter a seguridade de que a chave sexa “autentica”. Alguén pode ter enviado un correo electrónico falso, ou publicado unha chave falsa nunha páxina web, ou nun servidor público de chaves. Mesmo se unha persoa descoñecida nos entrega a sua chave pública non temos a seguridade de que esa persoa sexa quen di ser.

Tendo en conta todo esto, as chaves que recopilamos pasan por diferentes niveis de confianza. Cando unha chave nova chega ó Seahorse queda nun almacen de “chaves recopiladas”. O noso sistema non confiará en estas chaves. Se recibimos un correo electrónico firmado cunha destas chaves o noso sistema diranos que a firma é valida, pero non é de confianza. Isto quere dicir que “os números coinciden” pero que non sabemos se a firma é de quen parece ser.

Unha vez nos temos asegurado de que a chave é autentica e que é de quen di ser, podemos indicar ó Seahorse este feito “firmando” dita chave. Unha vez firmamos a chave dun contacto esta pasa ó contenedor de “Chaves de confianza”. Cando recibamos un correo-e firmado cunha destas chaves o sistema simplemente informarános de que a firma é correcta.

Vexamos como facemos todos estos procesos no Seahorse. Se obtemos unha chave almacenada nun ficheiro, podemos almacenala no Seahorse simplemente arrastrando o ficheiro e soltandoa sobre o Seahorse. Atoparemos a nova chave nas “chaves recopiladas”.

Tamén podemos obter unha chave directamente dos servidores públicos de intercambio de chaves. Para elo Seahorse ofrécenos a opción “Buscar chaves remotas” no menu “Remoto”. As chaves recopiladas deste xeito pasarán do mesmo xeito ó primeiro almacén de chaves do Seahorse.

Seahorse - Chaves cos seus IDUnha vez que xa teño almacenadas unha serie de chaves no almacen de “recopiladas”… ¿como podo saber se ditas chaves son verdadeiras?. Pois teremos que pedir ós seus propietarios que nos confirmen a autenticidade de ditas chaves. Se miras a lista de chaves recopiladas, ou mesmo a tua propia chave, verás que cada unha das chaves dispon dun identificador de chave “ID da chave”. A cousa é tan sinxela como chamar por teléfono ó suposto dono da chave para que nos confirme que o ID da chave que nos temos coincide co da sua chave. Polo menos esto é así coas persoas que coñecemos.

Coas chaves de aquelas persoas que non coñecemos a cousa complicase, pois teríamos que empezar por asegurarnos de que esas persoas son quen din ser. Por este motivo, veremos que cando lle digamos ó Seahorse que a chave é boa preguntarános ata que punto o comprobamos: non o comprobamos, comprobámolo de xeito informal ou comprobámolo moi coidadosamente. Se recibimos unha chave de alguén que non coñecemos desde un servidor de chaves, probablemente non teñamos xeito de comprobar a sua autenticidade. Se ainda así decidimos confiar na chave podemos facelo marcando que en realidade non verificamos a súa autenticidade.

Seahorse - Asinar chaveUnha vez verificada (ou non) a autenticidade dunha chave, se desexamos confiar nela debemos “asinala”. Para facer isto podemos empregar a opción correspondente do menú “chave”. Como xá mencionamos, deberemos especificar qué empeño puxemos en corrovorar a autenticidade da chave. Tamén temos un par de opcións adicionais: “Outros non poderán ver esta firma” e “Poderei revogar esta sinatura no futuro”. Estas opcións son mensaxes para as persoas que reciban unha copia desta chave no futuro. Date conta que estamos a falar dunha clave “pública”, polo tanto podemos pasar unha copia da mesma a terceiros, ainda que a clave non sexa nosa. De feito a idea é que cantas máis chaves se intercanbien, mellor. Se non marcamos a primeira opción, cando demos unha copia da chave a terceiros esta irá firmada por nós, co que estarémos axudando a dar valor a esa chave. Quen a reciba poderá dicir “mira!, Meluco confía nesta chave”. Se recibimos unha nova chave con firmas de válidas de varias persoas que nós coñecemos e que resultan da nosa confianza, teremos unha maior confianza nesa chave á sua vez. Se non marcamos a segunda opcion “a firma poderá ser revogada”, estamos dando o noso apoio incondicional e “eterno” á chave. Este tipo de apoios débense dar só en casos escepcionais, de outro xeito perden o seu valor.

Qué temos ate aquí e que nos falta for facer.

Chegados a este punto podemos recoñecer a firma que os nosos contacto engadan a ficheiros e correos electrónicos, de xeito que teñamos un alto nivel de certeza da orixe desde a que nos chegan a información e de que esta non foi adulterada. Tamén poderemos recibir correos ou ficheiros cifrados que nos garantan que só nós podemos acceder ó seu contido. O sistema ocuparáse de realizar os procesos necesarios de xeito automática. Só teremos que proporcionar a nosa frase de paso cada vez que o sistema nolo solicite.

¿Que nos queda a partir de aquí?. Configurar o noso programa de correo-e para poder firmar e cifrar os correos que nos enviamos. Aprender a cifrar os nosos propios ficheiros e comprender que temos que gardar unha serie de precaucións á hora de cifrar e descifrar ficheiros. Tamén falaremos das festas de intercambios de chaves públicas e do nivel de confianza nos nosos contactos. Pero todo esto queda para a próxima vez.

Informática doméstica

martes, febreiro 26th, 2008

IdeasA informática está presente en cada vez máis ambitos da vida. Os profesionais da informática teñen un monton de campos diferentes ós que se adicar: redes, sistemas, hardware, programación orientada a un ou outro campo, mantemento en diferentes áreas, web… Eu cada vez lle adico máis tempo mental á informática doméstica. Sorprendeme o xeito en que a xente ten un ordenador na casa sen ter idea do que fai con el. Como mercan sen ter idea do que lles están a ofrecer. A falta de presocupación total, e o pánico infundado, cando contemplan sorprendidos como a súa proxenie cativa fai cousas no ordenador e accede a contidos en Internet moi por encima das posibilidades dos proxenitores.

Cando este ano nos pediron que presentarámos unha proposta a Educación, no Concello de Santiago, sobre qué actividades poderíamos desenrolar orientadas ós pequenos, os pais e os educadores, tiña claro que estos puntos tiñan que estar presentes:

  • ¿Cómo merco un ordenador?
  • ¿Podo protexer ós meus fillos, e a min mesmo, das amenazas presentes en Internet?
  • ¿Como podo facer para que o meu ordenador non rompa cada pouco?

Outra cousa que me interesa no mesmo campo é o dos servidores domésticos. En moitos casos existen nos fogares ordenadores con unha potencia importante que están completamente infrautilizados. ¿Sería posible, realmente sacar máis partido a estos equipos?. Por suposto.

Unha forma é aplicar as tecnoloxías que no seu dia se idearon para compartir grandes supercomputadores entre múltiples usuarios. Podemos ter múltiples pantallas e teclados conectados a un único ordenador, de xeito que podamos empregar o ordenador desde múltiples sitios ou por múltiples persoas simultáneamente. ¿Imaxinas contar cunha terminal na cociña, outra na sala e outra portatil que podamos mover a onde queramos?. É máis doado do que poda parecer.

Tamén é posible sustituir determinados electrodomésticos cun ordenador debidamente preparado: o televisor, reproductor de DVD, radio, o equipo de música… mesmo o teléfono, nun momento dado. Son funcionalidades que calquer empresa mediana podería implementar con un pequeno esforzo, e probablemente o resultado final remataría por ser máis económico en conxunto, e aportaría un sin fin de novas posibilidades moi interesantes.

Pois en esas cousas está ocupada a miña cabeza. Unha lástima non poder adicarse a realizalas, ¿non?.

C.U.P.I.E., o Charlas ubunteras por IRC en español

domingo, outubro 28th, 2007

CUPIE es un proxecto que pretende divulgar y enseñar el uso de Ubuntu y su filosofía, tanto para los usuarios más novatos como para aquellos más avanzados. La forma que han preferido para hacerlo es organizar una serie de charlas en el IRC (Chat), en la red de FreeNode, en el canal #cupie.

Charlas ubunteras por IRC en español

Por el momento están programada una charla, el dia 29 de Octubre 2007 a las 16:00 UTC, 17:00 hora española. Los que no la podais seguir en directo, podreis acceder al log (transcripción) de la ponencia en la página del proyecto.En esta ocasión, la charla nos introducirá en el trabajo en la interface de linea de comandos. El temario está disponible en este enlace.

No solo podeis seguir las charlas que se programen, sino organizarlas e impartirlas vosotros mismos o proponerlas para ver si alguien las organiza.

Resumiendo, una nueva oportunidad de subirse al carro.

ubuntu-restricted-extras: ou como completar a instalación de Ubuntu sen molestarse demasiado.

luns, outubro 15th, 2007

Synaptics - Ubuntu

Ando a rematar unha (outra) instalación de Ubuntu GNU/Linux, e isto lémbrame anotar algo que fai tempo tiña ganas de subir ó blogue. Ten relación cos artigos sobre a suposta dificultade de uso dos sistemas GNU/Linux.

Cada vez máis xente opta por empregar sistemas tipo UNIX, e un dos que está a recibir máis adeptos é Ubuntu GNU/Linux.

Ubuntu está adquirindo moi boa fama. Tanto que os novos usuarios que o instalan agardan atoparse co sistema operativo perfecto… que ainda non está dispoñible, claro.

Ubuntu é un bo sistema, facil de instalar e usar, fiable, útil e cómodo… pero por suposto ten que ter algúns problemas. Tampouco é que sexan problemas propios de Ubuntu. O que me interesa para este artigo, por exemplo, é comun a calquera tipo de sistema operativo: según rematamos de instalalo, o sistema non dispón de tódalas ferramentas que podamos necesitar.

Isto en parte é así porque non é posible incluir tódalas posibles ferramentas para tódolos diferentes perfiles de usuario que poden optar por empregar Ubuntu. Serían demasiadas. E ainda que fose posible non tería sentido. Resultaría molesto ver un montón de aplicacións no noso sistema que non só non coñecemos senon que non nos resultan útiles de ningunha maneira.

Outro motivo polo esto non é así é porque a lista de aplicacións dispoñibles para Ubuntu incluen programas que non teñen as características do software libre, polo que non se poden distribuir libremente. Por exemplo: non importa qué sistema remates de instalar, se queres acceder a páxinas con contidos Flash terás que instalar o plugin de Flash para o navegador.

Nas últimas versións de Ubuntu esta tarefa automatizouse moito. Por exemplo, se descargas unha pelicula desde Internet, necesitas ter os “codecs” axeitados para poder vela. Se intentas vela nunha versión Fesity ou Gutsy de Ubuntu, a primeira vez que o intentes informaráseche de que, para poder ver a película en cuestión é necesario instalar uns paquetes determinados no sistema e daráseche a oportunidade de os marques cun click e deixes que se instalen automáticamente. Algo similar a esto sucederá cando necesites por primeira vez do plugin de Flash e outras pequenas ferrametas.

Esta solución tan elegante e práctica non se pode aplicar a tódalas ferramentas que a maioría de usuarios poden chegar a necesitar. Na maioría dos casos porque as licencias de uso e distribución desas ferramentas non o permiten. Noutros non compensa facelo porque o número de persoas que demandan instalar esas ferramentas non é moi alto.

Por sorte ainda temos outro pequeno atallo que nos permite instalar cousas que en moitos casos necesitamos (ainda que non nos damos conta). Trátase de un paquete denominado “ubuntu-restricted-extras”. É unha colección de aplicacións que teñen licencias que impiden a sua instalación por defecto no sistema, ou mesmo automatizar dita instalación completamente; tamén aplicacións que, por cuestións de licencia ou outros poderían se ilegais en paises con lexislación moi conservadora respecto a cuestións como a propiedade intelectual, como nos EE.UU.

O paquete “ubuntu-restricted-extras” instala os seguintes complementos no noso sistema:

  • Algúns códecs básicos para poder ver as pelis DVD, os DivX máis comúns e poder escoitar MP3 (si, si, existen problemas legais para incluir esto en según que paises).
  • Un conxunto de fontes caligráficas (tipos de letra) compatibles coas empregadas por Microsoft, para mellorar a compatibilidade de documentos importados desde as aplicacións dos sistemas desta compañía.
  • O plugin Flash para o navegador (deste xeito xa queda instalado e dispoñible para tódolos usuarios, actuais e futuros, do sistema).
  • O entorno de execución de Java, para poder empregar aplicacións que empreguen esta tecnoloxía… que ainda non se pode distribuir libremente.
  • Unha ferramenta que permite que o sistema desempaquete arquivos RAR, moi empregados para comprimir todo tipo de contidos nas redes de intercambio P2P… ¡e que non é libre! (a ver se nos poñemos ó dia e usamos 7z ou gz, que sí o son).

Como podedes ver, instalando un único paquete solucionamos unha serie de rutinas aburridas que temos que facer case sempre que instalamos un sistema.

Ate fai pouco tempo, para completar cada unha destas tarefas era necesario buscar información en Internet e realizar o proceso de instalación individual de cada un dos paquetes, o que supon un esforzo que non se lle pode esixir á maioría dos usuarios e que supon unha molestia para calquera. Pero desde fai xa varias versións, en Ubuntu chega con ir á lista de aplicacións, seleccionar “ver tódas as aplicacións dispoñibles”, e buscar e seleccionar “restricted extras” para que todas estas pequenas e molestas, ainda que necesarias ferramentas, cheguen máxicamente desde Internet ó noso equipo sen que teñamos que facer máis nada.

¿Dádesvos conta de que todas esas tarefas están ocasionadas por empregar ferramentas de software non-libre con licencias extrañas?.

Para reflexionar.

“Reproducción de un correo de la lista de Ubuntu-es” o “De cómo la gente no es idiota”

xoves, outubro 4th, 2007

ADVERTENCIA — Este correo es un ladrillo. Si no estás especialmente interesado en el tema, pasa al siguiente correo. Respondo en donde corresponde.

O Mér, 03-10-2007 ás 19:42 +0200, hectordelmestre escribiu:
> En mi opinión, al menos en algunos ciber’s de argentina, se han
> implementado con maquinas con GNU/Linux.
> Si es por programas para ciber’s:
[...]
> AMSN; Drawl, Por descargas; Firefox para Linux trae una “piel” con la vista del IE7.
[...]

Quiero aportar mi opinión, pero sobre todo mi experiencia, sobre la reacción de los usuarios de Windows que se enfrentan por vez primera a Ubuntu GNU/Linux.

He impartido varios cursos de introducción a los escritorios GNU/Linux, destinados a públicos eterogéneos. En estos cursos se cubren diferentes aspectos que, en general, pertenecen a uno de dos grupos: (1) el uso de las aplicaciónes más recurridas (2) la administración básica del
sistema.

En general, los alumnos que acuden a los cursos no encuentran prácticamente problemas en el uso de las diferentes aplicaciones. La única barrera que han de superar es que alguien les explique “quien es quien”. Esto se puede hacer en dos minutos en el caso de un ciber: este es el navegador, este el programa de mensajería… este el de IRC (si tenemos algún cliente mas veterano).

Una vez que se les ha explicado qué aplicación han de emplear para cada cosa, se ponen manos a la obra sin más problema. Tras unas horas de práctica, la impresión general que se ellos expresan es que el escritorio GNOME resulta mucho mas amigable y facil de utilizar que los escritorios Ventanas.

Sobre la parte de administración básica del sistema… esto a los usuarios del ciber les traerá sin cuidado, pues no tendrán que ocuparse de ello.

Por otra parte, encuentro que la mayor parte de las invitaciones a adoptar soluciones de software libre que fracasan, lo hacen por una extraña enfermedad que padecemos los usuarios de GNU/Linux: comparar nuestro sistema con el de las Ventanas.

Ubuntu (ni ninguna otra distro) no tiene porqué (ni debe ¡por los más santo!) parecerse para nada a ningún otro sistema. Es más, a pesar de que parecemos creer lo contrario, los usuarios novatos NO NECESITAN (perdón) que se parezcan. Lo que pasa es que cada uno de nosotros
creemos que somos los únicos capaces de cambiar de sistema operativo sin que nuestro mundo se desmorone, e nos parece que “los demas” serán incapaces de ello o no estarán dispuestos a “realizar el esfuerzo”.

Sobre esto deberíamos de recapacitar sobre dos cosas:

a) Muchos de nosotros entramos en el mundo de GNU/Linux cuando
resultaba mucho, mucho, mucho más dificil de lo que es ahora.
Necesitamos aprender un monton de comandos y documentarnos sobre
un monton de cosas que ahora le resultan completamente
transparentes al usuario.

b) La gente no es idiota. A pesar de que todos nos comportamos
constantemente como si realmente lo fuesemos, no lo somos. El
usuario que tiene problemas para trabajar con Ubuntu también los
tendrá para hacerlo con las Ventanas, seguro. Por supuesto… le
hechará la culpa a Ubuntu de las cosas que haga mal… de la
misma forma en que antes culpaba a las Ventanas o al ordenador.
Nada cambia.

> Al dueño del ciber, tenes que llevarle un plan de migración, no
> cambiarle todo en un solo momento.
[...]
> Cambios bruscos pueden no convencer.
>
[...]
>
> Hèctor.
>

Remitirme a lo de antes: ni es necesario camuflar las aplicaciones ni darle cambiazo a los usuarios sin que se enteren. No son tontos. En mi experiencia no existen esos supuestos problemas de adaptación. Es más, en un curso de ofimática en el que impartí paralelamente el uso de las aplicaciones libres y las de las Ventanas, viví la experiencia de que los alumnos, tras pocas semanas de clase, se negasen a iniciar el equipo con las Ventanas, pues les resultaba traumático, las veian complicadas y les resultaba dificil encontras las opciones. No hemos de tener miedo de que los usuario no sepan emplear un escritorio GNOME moderno.

En ese sentido tampoco interesa “saldar” el uso de GNU/Linux cobrando menos, pues el mensaje que le das a los clientes es “esto es algo peor, así que si me disculpas el haber puesto semejante mierda en los equipos te aré un descuento, pero no te vayas”, que es un reflejo de NUESTRA PROPIA INSEGURIDAD (perdón) pero, como ya he mencionado, no refleja para nada la realidad.

Por otra parte, lo que sí creo que es necesario es hacer un estudio de las necesidades de los clientes del Ciber: ¿qué aplicaciones usan?, ¿que usos le dan a los equipos?, ¿disponemos de las aplicaciones necesarias?.

Es posible que los clientes sean consumidores de una marca comercial concreta, por ejemplo un juego determinado en una versión determinada. Eso sí podria ser un problema si no es posible disponer de dicho juego en Ubuntu GNU/Linux. Sería necesario cuantificar la posible perdida de
clientes para ver si compensa o no hacer el cambio. Esa será una decisión que deberá tomar el dueño del ciber. También es posible propiciar la adopción de nuevos hábitos por parte de los clientes, por ejemplo organizando campeonatos de juegos sí ejecutables en Ubuntu para favorecer que los clientes los consuman en lugar de los otros.

Tambén es posible que los priblemas del ciber vengan dados por un mal enfoque de la administración del mismo. En muchos casos se permite incluso que los usuarios instalen aplicaciones libremente en los equipos. Ante prácticas de este tipo no sobreviviría ningún tipo de sistema, una Ubuntu también roperá si empiezan a instalar y desinstalar paquetes obtenidos de aquí y de allá, tarde más o tarde menos. En este caso la pregunta será: ¿estarán los clientes dispuestos a un cambio en la administración de los equipos del ciber?, ¿hasta que punto se molestarán si se les reducen los privilegios de uso del sistema?. Nuevamente el propietario del ciber deberá tomar la decisión de si le compensa asumir el riesgo, despues de haber cuantificado los riegos.

Y nada más… perdonadme lo errores HortoJrafÍcos y meteduras de pata varias… pero escribo a toda prisa y ni me molesto en releer el texto.

Saludetes.

Reprodución dun comentario publicado en OoDocGAL

xoves, outubro 4th, 2007

Cando iniciamos o proxecto de OODocGAL, unha das cousas que nos propuxemos foi procurar fuxir de documentación técnica, tentando limitar os contidos únicamente ós máis útiles para o usuario básico. Consideramos que xa existen lugares dabondo en internet con instruccións de cómo solucionar as cousas desde a liña de comandos ou de como instalar ferramentas técnicas ou especializadas. Tamén é interesante reflexionar sobre o posible perxuizo que se lle fai á difusión do software libre cando buscamos xeitos pouco amigables co usuario raso para solucionar ou facer as cousas, por exemplo editar /etc/apt/sources.list de xeito manual, cando o sistema nos ofrece unha ferramenta “Fontes de Software” no escritorio gráfico moito máis agradable para o usuario medio. De acordo que en realidade é máis rápido editar o arquivo, pero o máis importante á hora de que os usuarios decidan cambiar a outro sistema é o que dan en chamar “experiencia do usuario”. É dicir: non importa se é facil ou dificil, o que importa é que pareza facil. Creo que neste senso é no que se move a Ubuntu Weekly Newsletter deste mes. Nel podemos ler unha serie de artigos recopilado tanto en prensa como en blogues, que relatan como moita xente se desanima cando empeza a empregar escritorios GNU/Linux modernos. A miña analise é a seguinte:

  • Os novos usuarios agardan que o novo sistema se comporte como o seu anterior sistema, que as cousas se fagan do mesmo xeito, e as ferramentas sexan as mesmas e se atopen no mesmo sitio.
  • Cando os novos usuarios buscan axuda, atopan instruccións para solucionar as suas necesidades mediante comandos, que teñen unha apariencia criptica e pouco amigable (ainda que non sexa certo).

Á sua vez, as causas de que esto sexa así, no que eu entendo, serían:

    • Constantemente, os propios usuarios/deseroladores/dibulgadores de GNU/Linux comparamos os nosos escritorios cos de Microsoft, o que non deixa de ser ridículo. ¿Non temos argumentos ou coñecemento sobre os nosos sitemas, que para ofrecelos temos que falar doutros?.
      • Ainda unha inmensa maioría dos usuarios de escritorios GNU/Linux son usuarios técnicos ou avanzados, que disfrutan da flexibilidade e potencia da liña de comandos. Desgraciadamente carecemos de pedagogos que se esforcen en baixar ó nivel do usuario ó que non lle interesa para nada a Informatica e que só queren ter os coñecementos necesarios para manexar unhas poucas ferramentas concretas. Esto estropea en grande medida os esforzos dos programadores por proporcionar ferramentas sinxelas no escritorio gráfico. Como o “os que enseñan” non necesitan estas ferramentas, non as coñecen, e polo tanto non as ensinan ós que están empezando.

        Polo tanto eu proporía unha serie de premisas á hora de ensinar “informática de usuario” ou escribir manuais e documentación dirixidos a usuarios básicos:

          • Molestarse en coñecer as ferramentas de administración do escritorio gráfico. Se non as coñeces non podes ensinalas… nen criticalas.
            • Non instalar ferramentas adicionais se o sistema xa aporta ferramentas axeitadas para a fin en cuestión. Por exemplo, instalar clientes FTP cando Nautilus manexa o protocolo perfectamente ou instalar complicadas ferramentas de grabación de CD cando os escritorios permiten facelo de xeito sinxelo e efectivo. Isto non quere dicir que non podamos instalar o que nos pete ou indicar a existencia de ferramentas alternativas, pero temos que pensar que os desenroladores elixiron as ferramentas que xa están instaladas no sistema por algún motivo. É necesario deixar de lado os nosos gustos, ensinar primeiro o que o sistema ofrece e só máis tarde ofrecer alternativas.
            • Se é posible empregar unha ferramenta gráfica, prefírea á consola (á hora de ensinar ó novato, e sempre e cando esa persoa non busque acadar unha formación técnica en Informática).
            • Non compares NUNCA o teu sistema co Windows. ¿A caso teñen algo que ver?.

            “Un software cojonudo” o “De como el software depende de sus usuarios” (II)

            xoves, outubro 4th, 2007

            Tenemos comunidades de usuarios organizadas y empleando tecnología puntera (en realidad, creando esta tecnología) para transmitir entre si ideas, conocimiento y ayuda. ¿Cual es el problema entonces?. Que estas comunidades estan compuestas por un número reducido de personas decididamente activas, rodeadas de un grupo mucho mayor de personas que son moderadamente activas que a su vez forma parte de un total muchisimo mayor y que es eminentemente pasivo.

            Dentro de esta amalgama, normalmente el usuario técnico no representa un problema. Si en un momento dado asesina a su sistema es capaz de resucitarlo por si mismo, o en el peor de los casos conoce el modo de descifrar las lineas de comandos que los otros usuarios le brindan como ayuda. A su vez, los otros usuarios tienen que hacer muy poco esfuerzo si quieren ayudarle, vasta con escribir media docena de lineas en un foro.

            Es más facil encontrarse con el prefil de usuario no técnico entre los usuarios pasivos, entre otras cosas porque los activos terminan por aprender y adquirir cierto nivel técnico. De todos modos, los usuarios más pasivos tampoco suelen ser peligrosos para ellos ni para sus sistemas operativos. De hecho estas personas no suelen ser conscientes de formar parte de una cominidad, y en cierto modo no forman parte, no almenos de forma activa. Este perfil de personas suelen limitarse a usar sus ordenadores para un conjunto reducido de finalidades y muy rara vez hacen modificaciones a su sistema, como instalar nuevas aplicaciones o cambiar la versión de las mismas. Si en algún momento necesitan una herramienta nueva o tienen algún problema, hacen lo correcto: se ponen en manos de alguien que haga el trabajo por ellos de la forma correcta (al menos eso es lo que buscan) ya sea un amiguete que les haga un favor o recurriendo a un profesional.

            Pero existe otra parte de usuarios que permanecen en un área gris. Este último tipo de usuario quiere modificar su sistema y hacer muchas cosas con el. Instala y elimina aplicaciones con frecuencia y realiza todo tipo de experimentos con su sistema. Lo normal es que estas personas terminen por adquirir ciertos conocimientos que les permitan defenderse, pero muchas otras personas no lo hacen. El motivo o motivos por lo que esto es así puede ser un misterio, pero creo que podriamos empezar investigando un par de conceptos: actitud y metacognición. El caso es que estas personas carecen de conocimientos, o tienen poseen unos conocimientos escasos y desestructurados, pero pretenden hacer con su sistema que su sistema haga culaquier cosa que se les pase por la cabeza. Estos son los usuarios peligrosos para los ñues y los pinguinos y cualquier otro animal de la fauna de los sistemas operativos, libres o no. No buscan ayuda porque no saben que lo necesitan. Si buscan ayuda y se la ofrecen no saben si la entienden o no, simplemente actuan, sin preocuparse de las consecuencias. Normalmente este es un estado temporal, que termina evolucionando de forma que la persona se integra en la comunidad. Para las personas que se encuentran en este estado, los más veteranos tienen una palabra: newbie.

            Nadie se tiene que sentir ofendido por que le llamen newbie. Todo el mundo pasa por esa fase cuando empieza a comunicarse con la comunidad de usuarios. Lo que es preocupante es cuando esto se cronifica. Entonces los newbies pasan a ser denominados lusers, lammers, posers, leechers o mediante alguna otra denominación que sí pretende ser ofensiba, y que se elegirá dependiendo de la actitud del sujeto en cuestión. Siempre que se explica esto (con frecuencia lo hago en mis cursos) alguien se siente ofendido. Si te estás sintiendo ofendido… ¿será que eres un luser?.

            Sin que nadie lo pretenda, existe esta barrera natural que dificulta que determinadas personas pasen a formar parte activa de las comunidades de usuarios de software libre. Pero no vayamos a pensar que es un rasgo único en este tipo de comunidades. Si un empleado no se esfuerza en una empresa, es despedido. Las personas que no rinden en un deporte determinado nunca son elegidas de buena gana para formar un equipo (no cuando se juega en serio, sí cuando se juega bien) y los individuos que no aportan nada en una comunidade indigena corren grave riesgo si insisten en comer la tajada mas tierna. Forma parte de la naturaleza humana. Si te estás sintiendo ofendido… ¿será que eres un leecher?.

            Así que si el software libre es lo que es, en gran medida se debe a que la selección natural se manifiesta de forma expontanea en la forma en la que las personas se acercan al nucleo central de genten activa de los proyectos. Desde este punto de vista, parece que lo que interesa es poner las cosas lo más dificiles posibles a los nuevos usuarios. El que no sea capaz de sobrvivir, que muera. Como siempre, lo idoneo se encuentra en un punto medio. Y como siempre los puntos medios son dificiles de buscar, pero faciles de encontrar. La cosa está bien así.

            ¿Qué hacemos entonces con el usuario que asesina su sistema por desconocimiento?. Pues cada quién tendrá que tomar una decisión. Y esa decisión debería de depender de cada caso en concreto.

            • Puedes ayudarles, aunque no tienes por que hacerlo (para aquellos que no sabemos decir que no, deberíamos de repasar con frecuencia un viejo clásico).
            • Piensa que quizá puedes ayudarles, pero tambien puedes buscar la forma de que esto recaiga en tu benefício. Puedes publicar un libro o cobrar por tu trabajo. Muchas personas viven de cobrar por su trabajo. Le llaman “sector servicios” y el cobro puede ser en dinero, especias o trabajo recíproco.
            • Piensa también que, en algunos casos, puede que no merezca la pena ayudarles… a veces ni a cambio de dinero.

            ¿Y si estamos del otro lado del espejo?. ¿Si somos el newbie que necesita ayuda?.

            • Pues puedes empezar con un poco de cultura general del mundillo. Empieza por leer y *entender* este documento. Te ahorrará un monton de tropiezos y malas respuestas y te permitirá atravesar la zona gris con la mayor velocidad posible. Cuando hayas dejado atras la zona gris y tengas cierta soltura para comunicarte con la comunidad, es posible que quieras más (es posible que ahora quieras más). Entonces lee este otro documento (aquí en gallego).
            • Si prefieres que te den las cosas más mascadas, deberías de ir pensando en tomar algunas clases de informática de nivel usuario. Hay muchos sitios en donde dan clase y  muchas personas dispuestas a enseñar. Incluso tienes cantidad de cursos a distancia en Internet, muchos de ellos gratuitos.
            • Puede que no te sea posible acudir a un curso con regularidad, o que no tengasla base necesaria para seguir un curso a distancia. Otra alternativa es que busques a alguien que te pueda aclarar dudas puntuales cuando lo necesites, un “profesor particular”, que pueda acercarse a tu casa para ir aportandote pequeñas dosis de conocimiento. Muchas personas harán esto gratis, pero si quieres poder contar con ellas por un periodo de tiempo considerable, puede ser buena idea que compenses su tiempo y esfuerzo de alguna manera. Esta forma de aprender es muy poco eficiente, así que necesitarás de mucho tiempo y poca prisa.

            Ahora parece que estoy escuchando voces de protesta: - ¡¡Pero yo no quiero aprender nada ni leer nada!! Yo lo que quiero es que el puto ordenador haga lo que yo quiero!!-. En ese caso, haz lo mismo que haces cuando la lavadora no hace lo que tu quieres, o el automovil no hace lo que tu quieres, o la caldera de la calefacción no hace lo que tu quieres. Contrata a un puto técnico, págale con puto dinero, y deja que haga el puto trabajo por ti.

            “Un software cojonudo” o “De como el software depende de sus usuarios” (I)

            xoves, outubro 4th, 2007

            Últimamente me he encontrado con varias situaciones que me han hecho reflexionar sobre la robustez de los sistemas GNU/Linux.

            Por una parte tengo pruebas de primera mano: kioskos que funcionan desde hace años sin ningún tipo de mantenimiento; ordenadores reconvertidos a routers con cinco tarjetas de red que soportan tambien durante años, sin apagarse más que por algún apagón electrico anecdótico, los propios ordenadores que yo, mi pareja y mis hijas usamos. Todos son ejemplos de estabilidad y de disponibilidad total.

            Por otra parte, últimamente me encuentro con algunos casos de escritorios GNU/Linux que perecen a los pocos dias de ser instalados: el escritorio Ubuntu al que intentan instalar una herramienta para defragmentar el disco y eliminar archivos innecesarios, el que perece cuando el usuario sigue un manual de no-se-que-página para instalarle unos drivers…

            En algún lugar leí que, en el mundo UNIX se dice que el problema siempre está entre el teclado y la silla. No es que esté de acuerdo con que “siempre” sea así, pero es una aproximación bastante buena. No hay sistema que conceda cierta libertad al usuario y que pueda sobrevivir a unas manos inquietas bajo la dirección de un cerebro desorientado.

            Por otra parte… en muchos de los casos en los que un escritorio GNU/Linux es asesinado por manos inexpertas, el cerebro coordinador de dichas manos se encontraba siguiendo intentando seguir las instrucciones de alguna página web en la que, al margen de algunos comentarios, solo podía leer un monton de lineas con comandos, instrucciones que indican con toda precisión lo que deseamos que el ordenador haga, pero que para el lego no dejan de ser mas que letras sueltas mezcladas con signos dispersos y algun número ocasional.

            Por ejemplo, cosas como:

            id -Gn daniel | tr " " "\n" | sort

            le dicen al sistema que nos proporcione la lista de grupos en la que la cuenta de usuario daniel participa, en forma de una preciosa lista de nombres ordenados alfabeticamente. Sería el tipo de indicación que podríamos encontrar en la típica página web en la que algún usuario mas bien experimentado explican como consiguir arreglar esto o aquello.

            Lo que no es tan común es que te expliquen que eso mismo tambien lo puedes hacer desde unha herramienta, en forma de ventana, con sus botoncitos y menues, que encontrarás en “Sistema -> Administración -> Usuarios y grupos”. Y es comprensible.

            Desde luego el usuario novel agradecería que le indicasen la existencia de esta última aplicación gráfica, pero para el usuario experto la prespectiva es otra:

            1. Esa herramienta puede ser propia de una única distribución (así es como llaman a las diferentes “marcas” comerciales o no de GNU/Linux ) con lo que hablar de ella solo servirá para los usuarios de la misma.
            2. Esa herramienta probablemente pertenezca a un escritorio gráfico determinado. En el mundo de UNIX cada usuario puede elejir entre multitud de diferentes escritorios (GNOME, KDE, XFCE, WindowMaker, etc…), así que mencionar la aplicación en cuestión serviría solo para los usuarios de dicho escritorio.
            3. Ahun en el caso de que el lector de la página disponga de dicha aplicación instalada en su equipo, una vez que la encuentre resulta engorroso explicar verbalmente cómo emplear una aplicación gráfica, así que resulta más costoso explicar cómo hacer las cosas.

            Por el contrario, los comandos indicados con anterioridad, a pesar de resultar cripticos para el usuario mas novato, funcionarán con seguridad no solo en cualquier sistema GNU/Linux, sino probablemente en otros muchos sistemas de tipo UNIX. No nos podemos extrañar de que la mayoría de “recetas” para hacer cosas y solucionar problemas en GNU/Linux estén escritas empleando este tipo de lineas de comandos: son más faciles de escribir y resultan validas para más personas. Máximo beneficio con el mínimo esfuerzo… aparentemente.

            Esta forma de transmitir el conocimiento, la experiencia y la ayuda a otras personas es tremendamente eficaz cuando los dos extremos de la comunicación corresponden con un perfil determinado. El perfil de usuario mayoritario de los sistemas UNIX… hasta el momento. Desde hace ya algun tiempo el perfil de usuario de estos sistemas está cambiando. Hoy cualquiera puede acceder potencialmente a un sistema UNIX para para instalarlo en su equipo domestico. Cada vez más personas conocen esta posibilidad y por lo tanto cada vez más personas la adoptan. Así que el perfil de usuarios de GNU/Linux es cada vez más heterogéneo.

            Estos nuevos usuarios de GNU/Linux con un perfil no tecnico, agradecerían que, cuando acuden a Internet buscando ayuda para realizar una tarea en su sistema, las explicaciones se les diesen empleando las herramientas gráficas, con forma de ventanita, botones y menues, que su sistema UNIX emplea. Pero como ya hemos visto antes esta forma de transmitir el conocimiento es poco eficiente en relación esfuerzo/beneficio. Esto puede presentar un nuevo reto en la difusión de los sistemas operativos distribuidos bajo licencias compatibles con el concepto de Software Libre. ¿Es posible idear un mecanismo para dar solución a este reto?. En realidad… ya está ideado.

            Todos (supongo) los sistemas basados en licencias libre tienen detras una “comunidad”. La comunidad es el conjunto de personas que usan y participan en el desaroyo de ese sistema (o esa herramienta) en concreto, y que se comunican y unen mediante Internet para compartir sus ideas y experiencias, coordinar sus esfuerzos, solucionar sus problemas y aclarar sus dudas. Por lo tanto, segun esta definición, cualquier documento que encontremos en Internet ha sido redactado por dicha comunidad, sin quitar el mérito individual al autor directo del mismo. Estas cominidades han ido desaroyando una serie de herramientas para solucionar diferentes necesidades de comunicación. En realidad, la mayoria de las herramientas que terminamos por usar todos en Internet (webs, foros, wikis, mensajería instantanea, chats, blogs, etc.) nacen dentro de este contexto (gracias, hackers).

            Todas estas herramientas son utilizadas por las diferentes comunidades de usuarios. Normalmente existen comunidades más o menos oficiales, a pesar de que en muchos casos nadie tiene la autoridad para determinar qué comunidad de usuarios es la oficial. Así tenemos la comunidad hispana de usuarios de Ubuntu GNU/Linux, con la que podemos contactar en http://www.ubuntu-es.org. Si usamos la distribución Ubuntu GNU/Linux podemos acceder a la dirección anterior y entrar en contacto con cientos o miles de usuarios de muestro mismo sistema, que emplean las mismas herramientas que nosotros tenemos instaladas en nuestro ordenador. De esta forma el esfuerzo para transmitir la experiencia y el conocimiento para emplear específicamente Ubuntu GNU/Linux puede concentrarse en un punto común en Internet para alcanzar un beneficio considerable mediante un esfuerzo razonable. ¿Está solucionado el problema?. Pues no.

            Chuletario de comandos

            domingo, setembro 30th, 2007

            Para cumplir con parte do compromiso adquirido, aquí deixo o enlace ó manual de liña comandos de GNU/Linux.

            Non pasa de ser un borrador inconcluso coa descripción dos comandos que considero máis útiles, pero estou seguro de que a máis de un lle resultará interesante.

            Pos ná… aquí tedes o manual en cuestión.

            OODocGal: Como instalar Ubuntu.

            domingo, setembro 16th, 2007

            Remato de subir ó wiki o manual de instalación de Ubuntu que preparei para os alumnos do curso. Que vos preste… e non dudedes en correxir/mellorar/ampliar.

            http://oodocgal.org/Instalación_de_Ubuntu_7.04_Feisty_Fawn